Savage Dragon

1992 yilinda Amerikan cizgi roman piyasasi buyuk bir kirilma yasadi. Marvel'in (ve tabi DC'nin de) cizgi roman ureticilerine emeklerinin karsiligini yeterince vermemesi ve yaratici serbesiyet tanimamasi suclamasiyla 6 populer sanatci kendi karakterlerini yaratmak, yazip cizmek amaciyla Image Comics semsiyesi altinda birlesti. Bu sadece bir semsiye sirketin adiydi zira her sanatcinin bir studyo-sirketi vardi ve tum urettiklerine boylece direkt olarak sahip oldular. 

Bunlar arasinda en bilinen sanatcilar olarak  sanirim Jim Lee'yi ve sonrasinda da Todd McFarlane'i saymak gerek. 

Bir de McFarlane'den sonra gelen Orumcek Adam cizeri olarak adini duyuruan Eric Larsen var elbette.  Orumcek Adam cizeri olarak buyuk populerlik kazanan Larsen de bu yildan itibaren kendi yarattigi, yazip cizdigi Savage Dragon ile okuyucunun karsina  cikti. 

Image'in ilk kurulus yillarinda bu studyolarda yaratilanlardan Spawn belki de en meshuru, istikrarlisi oldu. Savage Dragon ise o yilllardan beri istikrarli bir sekilde yayinlanmasina ragmen buyuk bir cikis yapamadi bir turlu. Yillardir bu basligi cizgi roman dukkanlarinda, internet sitelerinde gormeme ragmen pek de merak etmemistim acikcasi. Kismet buguneymis. 

Larsen benim okudugum ilk sayilarda o cok bilinen Orumcek Adam cizgilerinin istikrarli bir devamini sunmakta:  Savage Dragon'un yuzune dikkatli bakinca Peter Parker'i, kitapdaki kimi kadin karakterlere bakinca da Larsen'in MJ'ini gormemek olanaksiz. 

Peter Parker mi o ? 

MJ ??

Savage Dragon'a supheyle bakan atesli gazete sahibi... bir yerden tanidik ama :)

Larsen'in cizgileri superhero genresi icin bicilmis kaftan; abartili kaslar, devasa silahlar, harika aksyon sahneleri, mukemmel gokdelen manzaralari-perspektifleri ve bol bol splash sayfalar ciziyor. Sayfalarca superhero kapismasi okumak icin birebir Savage Dragon.

Ama yine de eksik birseyler var; Dragon super guclere sahip bir polis memuru. Gecmisi bilinmiyor, hafizasini yitirmis durumda. Kostumlu super kahramanlarin ve kotulerin dolu oldugu bir evrende kotulerle mucadele ettigi kadar cevreye verdikleri zarari dusunmeyen super kahramanlarla da karsi karsiya gelmekte. Tek orjinal yonu bunu polis uniformasiyla yapmasi. Ama hepsi bu iste. Cok orjinal bir hikaye, plotlar cikmiyor Dragon'in sayfalarindan. 

Zaten pek coklari halihazirda olan superkahraman evrenlerinin yetersiz bir kopyasi olmaktan oteye gecemiyor Dragon'un evreni. Busiek'in Astro City, Ennis'in The Boys, Mignola'nin Hellboy ya da  Ellis'in The Authority evrenleri superkahraman turune farkli yonlerden birseyler kattilar, bu turu donusturduler ama Savage Dragon evreni bunlara yaklasmaktan oldukca uzak, oldukca yuzeysel bir evren.

Hal boyle olunca da asli varken niye kopyasini okuyalim sorusuna cevap vermekte zorlaniyor Larsen. Sonuc olarak kendine has kucuk bir fan kitlesi sayesinde bugune dek yayin hayatina devam etmis olsa da , gecen 30 yilda crossoverlarla birlikte belki 250 sayi kadar uretilmis olsa da (su aralar satislari 3-5 bin dolaylarina galiba) cok da uzayip kisalmayacak, albenisi olmayan bir eser Larsen'inki. Superkahramanlara hayran bir fanboy'un amator bir hevesle  kendi evrenini yaratmasinin bir adim ilerisine gecemiyor. 

Keske 'author'luga soyunmasaydi dedirtiyor, her guzel cizgisi olan sanatcinin guzel hikayeleri, orjinal fikirleri olmasi imkansiz ne de olsa. 

Kapaklar: 

Orumcek

Levent Cantek "Cizgili Hayat Klavuzu" kitabindaki "Bir Orumcek Adam Filmi" yazisinda kayip bir Orumcek Adam filminden bahseder, film 66 yilnda cekilmistir. Türk Filmleri Sozlugu'ndeki tek cümlelik konu özetinde, bu Örümcek Adam'ın 'polise ve bağımlı olduğu şebekeye karşı' ikili oynayan bir çeşit anti-kahraman olduğu soylenir. Eldeki bilgi bu kadar. Film bu yazidan sonra (2002) gunumuze kadar gecen bunca yilda ortaya cikmis midir , bir bilgim yok. 

Filmin konusunun bildigimiz Orumcek Adam'dan biraz farkli olmasi kaynaginin bildigimiz Spiderman degil de bir Ingiliz cizgi romani olan "The Spider" oldugu ihtimalini akla getirir. Zira digital baskilarindan anladigim kadari ile bu Britanya cizgi romani cok erken bir tarihten itibaren Ceylan dergilerinde (66'dan beri) duzenli bir bicimde yayinlanmaktadir. Ceylan dergisinin orjinal ismi "Orumcek" yerine kahramani "Orumcek Adam" seklinde isimlendirmesi de karisikligi artirir.

Donemin kendine has lezzetli diliyle: 'mucrimler ile bir curum sebekesi'

Ama filmden elde kalan tek resim orjinal orumcek adam kostumunu andirmaktadir da. Belki de ikisinin bir birlesimi soz konusu, filmi izlemeden daha fazla yorum yapmak guc. 

The Spider'in maceralari Amerika'da gecmektedir ama aslen bir Ingiliz cizgi romanidir (Sanki bu baglantiyi ozellikle vurgulamak icin merkez olarak kulandigi kalenin Iskocya'dan tas tas getirildigini belirtir). 'Orumcek' 65 yilinda Lion dergisinde dogar, uzun yillar dergide ve derginin yillik ozel baskilarinda maceralari yayinlanir. Dunyanin en buyuk suclusu olma, suc imparatorlugu kurma gibi amaclarla yola ciksa da sonralari baska kotulerle savasmaya baslar. Daha ikinci macerasinda bir baska kotunun oldurmek uzere oldugu polisleri kurtarmak durumunda kalir. Boylece bir villian-kotu olarak ciktigi yola bir anti-kahraman olarak devam eder. Super gucleri var midir tam olarak anlasilmaz, oldukca cok ve degisik arac-gerecleri vardir; kursun gecirmez giysisi, birinden gaz digerinden orumcek agi attigi iki tabancasi baslica silahlaridir. Kendisi bu gazdan bir sekilde etkilenmemektedir. Uzun, atletik ve guclu fizigi, -Uzay Yolundaki Mr. Spack'dan bile once- cizilmis sivri kulaklari, kaslari sanki bir mutant ya da uzayli oldugu izlenimi uyandirir. Bu konu acikliga kavusuturulmaz, okuyucunun hayal gucune birakilir. 

Spider'in kapaga ciktigi Lion sayilarindan biri

"Bir Orumcek Adam Filmi" yazisinda Jerry Siegal'in yaratttigi bir tip olarak gecmistir ama asil yaraticisi o degildir. Zira yaratildigi ilk iki macera Ted Cowan tarafindan yazilmistir. Superman'in yaraticisi Siegal ise issiz oldugu bir donemde Lion dergisini cikaran yayinevinin sahibini aramis, dergileri icin yazabilecegini soylemistir. Halihazirda yayinlanan kahramanlardan "The Spider" ilgisini cekmistir. Ve boylece serinin yazarligi ona devredilmistir (Ted Cowan'in zaten yazdigi bir cok baska is vardir.) Siegel Orumcege pek cok orjinal dusman yaratir. Cizerligi ise bir cok macerada  muazzam siyah-beyaz isciligiyle yillar boyunca Reg Bunn ustlenmistir.

Levent hoca bir de hakli olarak az kareyle cok sey anlatma cabasindan, herseyin "az sonra dunya infilak edebicek" havasinda gelistiginden bahseder. Haklidir zira donemin uretimi bunu zorlamaktadir; Lion dergisinde The Spider ve diger karakterlere haftada sadece iki sayfa ayrilmaktadir. Bu iki sayfa icinde hem okuyucunun ilgisini cekecek aksiyon dolu sahnelere yer vermek hem de gelecek hafta dergiyi almalarini saglamak icin iki sayfanin sonunda merakli bir sonla bitirmek gerekmektedir: "Acaba Spider bu tuzaktan kurtulacak mi?" "Acaba Spider'in plani ise yaracak mi?" tarzi sorularla biter her hafta macera. Bu da elbette maceralarin derinlesmesini engellemektedir.

Haftaya mutlaka alin! 2 sayfaninin sonu mutlaka merak uyandiran bir sahneyle bitmek durumundadir. 

"The Spider" neyse ki sadece eski dergilerde kalmadi; 2005 yilinda Titan yayinevince harika bir albumde toplandi. Butun maceralari olmasa da 4 macerasi, guzel birkac inceleme yazisiyla beraber hard-cover olarak basildi.

Kaynaklar: 

http://sinematikyesilcam.com/2014/06/pazar-yazisi-kaya-ozkaracalar-turk-orumcek-adamlar/

'Bir Orumcek Adam Filmi', Cizgili Hayat Klavuzu, Leven Cantek, 2005

Fly: Orumcek Adam'in kokenleri

Emekli kahramanimiz: Fly

Marvel dunyasinin temel pek cok kahramanin yaraticisi olarak Stan Lee ve Jack Kirby isimleri gecer ama bunun istisnalari da var elbette. Ornegin en meshur Marvel karakteri Orumcek Adam'da Stan Lee - Steve Ditko imzasi gormekteyiz. Ama Kirby'nin bu surece etkisi de hep tartisilagelmistir.

Biraz daha geriye gidelim, Marvel yillarindan cok once Kirby-Simon atolyesi cok cesitli turlerde Cizgi Roman uretmistir. Bunlardan biri de Marvel'in eski hali icin (Timely Comics) urettikleri ve ilk 10 sayisini cizip ayrildiklari Kaptan Amerika'dir (yillar sonra zorlu bir hukuki surec sonucunda Kaptan Amerika yaraticilari olarak tescil edilirler).

Bu surecte yarattiklari cok enteresan bir karakter vardir: Fly

Kucuk bir cocuk olan Tommy Troy (isim-soyismin ayni harfle baslamasi tipki Peter Parker ve nice Marvel karakteri gibi) ailesiyle degil (yine genc Peter Parker gibi) bir bakici aile yaninda kalmaktadir. Birgun kendisine verilen sihirli bir yuzukle "Sinek" benzeri guclere kavusur; bu gucler ve guclerin betimlendigi paneller bile oldukca tanidiktir:

Bununla da kalmaz genc Tommy ile komsu kizi arasinda ergen bir romance'in ilk adimlari atilir. 

Elbette kahramanimizin adi Fly olunca Orumcek aglari olan bir dusman da yaratir karsisina Kirby & Simon:  The Spider. 

Benzerlikler bununla kalsa iyi, iddialara gore Kirby yillar sonra tekrar Marvel ve Stan Lee ile calismaya baslayinca onceden Simon ile beraber yaratip yayinlamadiklari Spider-Man dosyasini sunar Stan Lee'ye. Burasi biraz karisik, dosyanin Kirby tarafindan sunulmadigina fikrin Lee'den ciktigina dair iddialar da var. Lakin kesin olan ilk cizimleri Kirby'nin yaptigidir (bes sayfa).

Lee Kirby'nin cizimlerini daha dogrusu konseptini begenmez: Spider-Man asiri derecede Fly'i andirmaktadir , kostumu Fly ile Kaptan Amerika arasinda bir yerdedir. Genc bir cocugun yetiskin-guclu ve iri-yari bir kahramana donusmesi degildir Lee'nin aklindaki vizyon. Bu yuzden fikri/dosyayi Ditko'ya verir ve Ditko bircok ayrintiyi degistirerek (ornegin Kirby'deki orumcek agi silahindan ve sihirli yuzukle gucler kazanmasindan kurtularak) ama bazi detaylari koruyarak (ornegin yengesi ve amcasiyla birlikte yasamasi) bugun bildigimiz ikonik kahramani yaratir.

Ditko-Lee ikilisinin hakkini teslim etmek gerekirse de yine de (bence) bu yaratim surecinde Kirby-Simon atolyesinin, ozellikle Fly'in etkisini reddetmek o kadar kolay degil. 

Kaynaklar:  The Art of the Simon and Kirby Studio, Mark Evanier

Emekli Kahramanlar Kiraathanesinden : Man o'Metal

'Golden Age' olarak adlandirilan Amerikan comics doneminde yaratilan bircok karakter bugune dek varliklarini surdurmekte ama dogal bir seleksyonla elenen, CR tarihinin sayfalarinda kalan karakterlerin sayisi cok daha fazla. Bunlara sonradan gozatmak oldukca ilginc olabiliyor; zira hem CR'in hangi noktalardan bugunlere geldigini ve bazen de sonradan yaratilan bazi karakterlerin ilhamlarinin nereden alindigini gosterebiliyorlar. 

Iste bunlardan biri : "Man o’Metal" , Wonder Woman cizerlerinden Pat Dempsey tarafindan 40'li yillarda yaratilmis. 'Pulp' kelimesinin sozlukteki anlamini dolduracak ucuzlukta, ciglikte ama kendini okutacak kadar da tuhaf ve durmak bilmeden aksyon yaratan bir karakter. Kahramanimiz bir ates-kivilcimla temas ettiginde tum vucudunu kaplayan metal alasim sayesinde ustun guclere kavusmakta (elbette bu tuhaf durum vahim bir kaza sonucu gerceklesmistir). 

Ama isin tuhafligi her seferinde bir atese ihtiyac duymasi ve guclerini cok cabuk kaybedip eski haline donmesi. Sagolsun donemin tum kotu adamlari gibi (eski Batman maceralarindan yahut Bond filmlerinden hatirlayin) Man o’Metal'in rakipleri de onu her yakaladiklarinda oldurmek yerine gosterisli tuzaklar-kapanlar kurmakta ve mutlaka ona atesle-elektrikle vb. saldirmakta, donusumunu saglamaktadirlar. 

Man o’Metal 40'larda unutulup kalir ama sonralari yaratilacak vucutlarini metalle-alasimla kaplayan bazi karakterlere ilham kaynagi olur : Molten Metal (65) ya da Colossus (75) gibi.

Ve benim favorim Astro City karakteri SteelJack (98)