Bir Elvis Dini

"Red Razors" meshur Ingiliz CR dergileri 2000 AD ve Judge Dredd sayfalarinda Dredd evrenin bir parcasi olarak 1991'de -henuz meshur olmamis- Mark Millar tarafindan yaratilmistir. 

Millar, Dredd evreninde (Dredd'den 50 yil kadar sonra) bugunku Rusya diyebilecegimiz Sov-Block'da Razors isimli bir Yargic'in maceralarini sunar. Razors'in maceralari Dredd evreninden pek farki yoktur, her yana sinmis suc, siddet, gercek manada bir yargilama yapmadan infaz yapan yargiclar, mutantlar vs. bu acidan bir degisiklik yok. 

Ama Millar iki ilginc ongoru sunar bize; ilki sovyetlerin henuz dagildigi 91 yillinda Millar Amerikan populer kulturunun ve kapitalizmin isgal ettigi bir Sov-Block tasarlamistir bizim icin. Her taraf McDonald'larla doludur, Amerikan dizileri her taraftadir, yasli komunistler buna homurdanmaktadir. (Rusya bugunku halini almadan once benzer bir donemden ister istemez gercekten de gecer) 

Ikinci bir ongoru ise din hakkindadir ve aslinda album muthis bir din elestirisi barindirmaktadir. Dinlerin, kultlerin ve mitlerin toplumlari-topluluklari hegamonya altina almak, yonetmek, yonlendirmek ve duzeni saglamak icin kullanilageldigi oteden beri bilinen, yazilip cizilen bir elestiridir. Hinduizmin Hint toplumunun kast yapisini nasil korudugu, insanlari kastlarina hapsettigini yahut Sunni-Islamin Osmanli elinde toplumu organize etmek ve duzen saglamak adina nasil bir aracsalliga donustugune kadar dinler tarihinden bir suru ornek getirilebilir. 

Lakin Millar bir adim daha ileri gider ve bu amacla dizayn edilmis bir dinden bahseder. Yani bir dini toplumsal kontrol adina kullanmayi birakin bu amac dogrultusunda devlet tarafindan (Sov-Block'dakine bir sehir devleti denebilir) bir din tasarlanmistir. Yine ilk ongorusuyle baglantili olarak Sov-Block'da (Elvis'in olu bedenini merkezine alan) bir Elvis dini insa edilmistir. Elvis bu dinin yeni Isa'sidir. Adina klisler, dualar, ritueller vardir. Asil macera da zaten Evis'in kemiklerinin bir baska fanatik grup tarafindan Amerika'ya (asil ait oldugu yere) kacirilmaya calismasiyla baslar (tarihte el ve cografya degistiren sayisiz kutsal artifacte bir gondermedir) zira dinin temel diregi elden cikinca devletin de kitle uzerindeki kontrol vasitasi elden cikmis olur ve kaos baslar. 

 

Evet, belki Rusya'da bir Elvis dini dogmamistir ama Putin Rusyasinin bugun Ortadoks Klisesini nasil toplumsal kontrol amaciyla kullandigini hatirlamak yeterlidir.  

Red Razors bir macera CR'inda bile nasil devlet, sistem ve din elestirisi yapilabileceginin guzel bir ornegidir kanimca.  

Jeremiah

Hermann Huppen bizde Tercuman Cocuk'da yayinlanmis Komanci ile taninir. Komanci'yi bir kez bile goren farkli bir Western ile karsi karsiya oldugunu anlar (belki baska bir yazinin konusu). 

Hermann, Greg ile ortakligini 10 album sonunda bitirir ve kendi kahramanlarini yazip cizmeye baslar; bunlardan bana gore en carpicisi 'Jeremiah'dir. 

Jeremiah'in evreni post-apokaliptik Amerika'dir. Nukleer savas sonunda nufusun buyuk kismi yok olmus, kalanlar kucuk yerlesimlerde kucuk iktidarlar kurmustur. Evet, cok islenmis bir konu. Hele yeni dizilerle biktiran bir konu belki bu aralar ama doneminde bu kadar tuketilmemis oldugunu belirtmek lazim (ilk Mad-Max filmi de Jeremiah albumu de 1979 yilina aitdir). Cilgin bilim adamlari, savas oncesi dunyaya ait objeler, fantastik ogeler albumlere konuk olsa da tum arkaplana ragmen Jeremiah esas itibari ile kullanilan silahlardan atlara, konu anlatimindan plotlara bir westerndir. 

Herman'in yazarligi, hikayeciligi bir yana ressamligi bu albumlerle kanimca zirveye cikmistir. Kimi paneller empresyonist bir tablo niteligindedir. 

AXA

AXA uzun yillar once Turkiye'de de cesitli gazetelerde yayinlanmis bir comic-strip; hangi gazeteler oldugunu hatirlayamiyorum maalesef. Duzenli yayinlandigini da sanmiyorum. En buyuk ozelligi AXA'nin firsat buldugu hemen her karede soyunmasiydi, muhtemelen bu erotik unsurlari nedeniyle secilmisti. Post apokaliptik bir dunyada gecen fantastik maceralarda hikayeden ziyade ressami Romero'nun muhtesem cizgileri on plandaydi. Gunluk yayinlanan comic-striplerde hikayeyi bir butun olarak kurgulamak ve hergun heyecani belli bir dozda tutabilmek her zaman celiskili amaclar olmustur zaten. Bunu hikaye bir album haline getirildiginde gormek mumkun olur.

Hikayelere simdi baktigimda ise basina buyruk, ozgur bir karakter olarak yaratilan AXA'nin kadin haklari, feminizm, geleneklerle ve ataerkil duzenle catisma gibi kavramlari sikca ele aldigini gormek sasirtici. O zamanlar baska seylere dikkat etmisiz sadece :)