Slaine

Conan, bugunlerdeki gibi tekrar cikacak mi, satacak mi, devam edecek mi sorularina muhatap olmadigi 70'ler ve 80'ler boyunca buyuk bir sukse yaratmisti. Pesinden de taklitleri, filmleri ve filmlerinin kopyalari geldi elbette. 

Cizgi roman dunyasinda da Conan ruzgarini yakalamak icin degisik Kilic & Buyu cizgi romanlari yapildi, cogu basit Conan taklitleri olarak unutuldu gitti ama bunlardan biri oldukca basarili oldu : Slaine. 

Slaine,  UK'in Amerikan barbarina verdigi cevapti, 83 yilinda 2000AD dergisi icin yaratilmisti. Yillarca da hem derginin vazgecilmezi oldu hem de disarida yayinlanan (ozellikle Avrupa'da) ve sevilen ender 2000AD islerinden biri oldu. Amerika yayin hayati ise berbat renklendirmeler ve kotu kapaklar yuzunden pek basarili gecmedi. (Turkiye'de bir gazete ekinde yayinlandigini ogrendim ama kac macerasi yayinlanma sansi buldu bir bilgim yok) 

Slaine ilk bakista Conan benzeri bir barbar gibi gozukmesine ragmen, okumaya baslayinca oldukca degisik unsurlar barindirdigi anlasilmakta. Herseyden once yazari Pat Mills'in klasik Ingiliz kara mizah anlayisi sayesinde oldukca eglenceli bir metin Slaine; yaninda gezdirdigi cuce Ukko ile diyaloglarindan panellere serpistirilmis Conan gondermelerine kadar mizah dozaji oldukca yuksek bir cizgi roman. 

Slaine'in kral secilmesine arka planda kil olan Conan :) 

Ikinci olarak her ne kadar Slaine iyi bir savasci olsa da asil ozelligi, asil gucu kimi zaman gecirdigi spasm sayesinde vucuduna kanalize ettigi Tanrica Danu'nun gucuyle gecirdigi Hulkvari donusum ve kazandigi kuvvet. Bu kimi zaman kontrol edilemez, yonlendirilmez ve Hulk'unkinden de oldukca vahsi bir donusumdur. 

Ucuncu onemli bir ayrim mitolojinin - ozellikle Kelt/Irlanda mitolojisinin- cizgi romanin eksenine oturmasi. Sadece bir-kac antik tanri adi anmanin otesinde hikayenin ana omurgasinin bu mitolojiye dayanmasi ve ana tanrica Danu hikayesi uzerinden ilkel toplumlarin anaerkil yapida olmalari olasiligini tartismasi ve bu baglamda donemin feminizm tartismalarina gonderme yapmasi.    

Son ayrim ise 2000AD bir temel olarak bir bilim-kurgu dergisi oldugundan Slain'in de maceralari kendi mitolojik dunyasiyla sinirli olmamasive uzay zaman siniri gozetmeksizin bilim-kurgu icerikli fantastik maceralar da yasamasi.  

Yayin hayati olarak da ikiye ayirmak lazim Slaine'i : oncelikle uzun sure yayinin surdugu siyah-beyaz donem. Bu donemde sonralari Preacher (Vaiz)'in kapak ressami Glenn Fabry'nin ve 2000AD'nin istikrarli ressamlarindan Italyan Belardinelli'nin  harika cizgileriyle can bulur.

Ikinci donem ise 89'da Simon Bisley ile acilir. Siyah beyaz cizgi romana alismis 2000AD okuyucusuna oldukca alternatif renklendirmesiyle bambaska bir atmosfer yasatir Bisley.

Kapaklar: 

Bazilari oldukca kotu Amerikan kapaklari

Tolkien cizimleri

Tolkien 23 yil boyunca her Noel cocuklarina Noel Baba'nin agzindan mektuplar yazar ve bunlara kendi cizimlerini ekler. Cocuklarin yaslari ilerledikce mektuplar ve hikayeler de karmasiklasir. Hobbit uzerinde calistigi 1932 yilindaki hikayede Goblinler oyuncaklari calmistir ve Noel Baba elfleri ve kutup ayisi ile onlari geri almak icin Goblinlerle mucadele etmektedir. Asagida bu cizimlerden bazilarinin orjinalleri bulunmakta: 

Tolkien ayni zamanda bir bulmaca tutkunudur, bulmacalari cozmekle kalmaz kenarlarina sonra kitaplarinda kullancagi bazi desenler-paternler cizer.  

...ve tabi ki kendi kitaplarinda kullanilan orjinal cizimlerinden ornekler:

Elindeki yetersiz malzemeyle yarattigi bu kapak basit renklerle oldukca carpicidir, yayincisindan gunes ve ejderhayi kirmizi olarak basmasini ister ama yayinci maliyeti arttiracagi icin kenarina dustugu 'ignore red' notuyla bu istegi yerine getirmez. 

Kaynak: Oxford Tolkien sergisinden ( Tolkien: Maker of Middle-earth )

Conquests

Tarihi hikayeleri-cizgi romanlari cok seviyoruz, hem uretmeyi hem de tuketmeyi. Uzun yillar boyunca ulkemizde uretilen yerli CR'lar arasinda eli kilicli kahramanlar buyuk bir yekun tuttu (Bugun de Karabala'nin son albumunu bekliyoruz, yahut Tarkan yeniden yayinlanmaya calisiliyor). Ama iceriklerine baktigimizda uretimin 3 ana basliga sIkIstIgini goruyoruz; Osmanli tarihi, Orta-Asya Turk tarihi ve Islam tarihinden cesitli karakterler.

Oysa yasadigimiz cografya itibari ile cok zengin bir tarihsel kavsakta bulunmanin getirdigi bir hazine var elimizin altinda ama buna dokunmaya, bunu kurcalamaya pek yanasmiyoruz. Degil baska cografyalari kesfetme ve yorumlama kendi cografyamizin bizimle direk ilgisini kafamizda kuramadigimiz tarihine bile ilgi gostermiyoruz. Zira "onlar" bizden oncekiler, bizimle ilgisi olmayanlar!  Otekiler. Oysa o kadar cok sey tasiyoruz ki otekilerden. 

Iste bu nedenlerle sadece Anadolu ve Mezapotamyada yukselip, gelisip, sona eren devletler-milletler-kavimlere ait uretilmis bir is ben hatirlamiyorum (gozden kacirmis oldugum bir calisma vardir belki). Elbette bu CR'a has da degil edebiyatta, resimde yahut mimaride pek farkli oldugunu sanmiyorum (bir Hitit Gunesi'ne bile dayanamayip kurtulmadik mi?).

Tum bunlar yuzunden dort albumluk "Conquests" serisi bizi ayrica ilgilendirmesi gereken enterasan bir calisma, odagina aldigi antik donem ve Anadolu cografyasi. Hititlere karsi aralarindaki anlasmazliklari gecici olarak askiya alip bir birlik olusturan akraba kavimler Scythians, Cimmerians ve Sarmatians (bunlar bizde Sakalar olarak gecen Irani gocebe kavimler) arasinda gecen bir mucadelenin hikayesi.

Elbette burada anlatilan bir kurgu, bu kavimlerin ayni cografyada ayni zaman diliminde bulunmalari, gercekten savasmis olmalari ya da birliktelikleri yani tarihsel dogruluk degil meselemiz ama albumler icin bir tarihi on arastirma yapildigi da ortada. Ornegin Scythianlar tarihte at uzerinde becerikli bir sekilde ok atan, vucutlarina bol miktarda dovme yaptiran insanlar olarak gecmekte ve bu gibi detaylar basarili sekilde yansitilmis CR'a. Ha keza cizgi romanda kullanilan giysiler ve mimari detaylar da adeta muzelerden firlamis gibi.  

Fantastik bir anlati oldugundan , savas meydanlarinda kullanilan at, deve ve fil gibi hayvanlara ayilar, vahsi domuzlar ve bogalar da eklenmis. Ve elbette yazarimiz fantastik/sci-fi anlatilari ile tanidigimiz Runberg olunca (Orbital / Darwin's Diaries) bununla da yetinilmemis daha baska surpriz mitolojik hayvanlar da var kullanilan (spoiler yapmayalim).

Scythian tarafi uc kavim arasindaki hassas dengeler ustundeki kirilgan birligi korumak adina mucadele ederken Hititler ise yaklasan tehlike karsisinda baska kavimlerin yardimini aramakta; boylelikle aksiyon dozaji yuksek CR'a bir de butun bu kavimler-krallar-kraliceler arasinda gecen politik gerilim  boyutu eklenmekte. Yine yazarimiz Runberg oldugu icin tum bu karmasaya bir de Kimmeryalilara mistik-psisik gucleri ile yardim eden "Son Atlantisliler" eklenmekte.  

Albumlerin ressami ise François Miville-Deschênes hakkinda mukemmel bir is cikardigini soylemek yeterli; harika cizimler cok canli-tablo gibi renklendirmeler. Dort dortluk bir seri bize 'kilic ve buyu' cizgi romanlarinin nasil olmasi gerektigini ozetliyor adeta.