Top 10

Alan Moore'un gorece az bilinen calismalarindan biri Top 10. 

99-2001 arasi 12 sayi cikmis kisa bir superkahraman anlatisi, devami da bazi kisa spinofflarla gelmis. Icinde yasayan her karakterin bir super gucu oldugu bir sehrin (Neopolis) ve bu sehirdeki bir polis gucunun basindan gecenler konu alinmakta. Bu ozel yeteneklerin kimisi diger ana akim cizgi romanlardan hemen ilk bakista taniyacagimiz ozellikler kimisi ise oldukca yeni/orjinal fikirler. Kisacik bir seri icin adeta bir fikir fabrikasi gibi onlarca karakter uretmis Moore (bazi karakterleri detaylica taniyoruz bazilarinin ise sadece ismini ogrenebiliyoruz ). Seri hem 80'li 90'li yillarin klasik polisiye dizilerinin havasini yakalamis hem de sonuc olarak yerli yerinde bir mizah/superkahraman parodisi anlayisina sahip surukleyici bir eser ortaya cikmis. Elbette bu faktorlere Gene Ha'nin harika cizimlerini de eklemek gerek.  

Super kahraman enflasyonu basta Kurt Busieck'in Astro City'si tadini verse de Astro City daha cok siradan insanla super kahramanlarin iliskisi uzerine insa edilmis bir eser oldugundan Top 10 cok daha farkli bir yerde durmakta. 

Seri icinde 3 karateri oldukca sevdim;

Ilk karakterimiz John "King Peacock" Corbeau; Peacock yani Tavuskusu ismini inanclarindan oturu tasimakta. John bir Yezidi ve inandigi Melek Tavus'la dogrudan iletisim halinde. Boylece karsisindaki rakiplerin, engellerin en zayip noktasini ogrenmekte. 

Ozellikle ISID sonrasi Yezidiler Bati dunyasinda daha cok duyuldu/tanindi ama ondan once Moore'un boyle bir karakter yaratmis olmasini tebrik etmek gerek. Mitolojiye, gnostik-ezoterik inanclara duskunlugunu bir kez daha ortaya koymakta boylece: John'un, Tanriya inanip inanmadigi sorgulaninca verdigi cevap carpici: Ona gore aslinda Tanri insanlara inanmamakta ve herseyi Melek Tavus'a birakip cekimis durumda. 

Ikincisi Robyn "Toybox" Slinger; surekli yaninda tasidigi oyuncak kutusunda cesitli boyutlarda/yeteneklerde oyuncaklar tasimakta ve bunlari kontrol edebilmekte. Bu yonuyle Ingiliz cizgi romaninin unutulmaz karakterlerinden The House of Dolmann' e yapilmis bir gonderme adeta. Moore'un Ingiliz cizgi romanindaki yerini goz onune alinca olasi bir durum. 

                 Orjinal Dollman'in guncel yorumu

Son olarak ana karakterlerden degil ama bir yan karakter: sehrin taksi suruculerinden biri; kor oldugu ve cokca da kazaya karistigi halde Zen gucleriyle taksiyi surdugunu iddia etmekte. Sadece Daredevil misali bir radar algisindan bahsetmiyoruz, insanlari zaman-mekan denklemi icerisinde olmasi gereken yere goturdugunu iddia eden (cogu zaman da kimsenin inanmadigi) bir surucu:  Bob "Blindshot" Booker

Astro City - Liste

1995'den beri degisik yayinevlerinden oldukca duzensiz araliklarla cikan Astro City'yi takip etmek kolay degil; internette daginik olarak yer alsa bile dogru duzgun bir yayin listesine ulasmak bile oldukca guc. 

Bu yuzden basta wiki ve herocopia websayfalari olmak uzere bi-kac yerden derlenmis bir yayin listesi hazirladim. Seri ile ilgilenenler icin faydasi olamasi dilegiyle. 

Astro City

Emekli Kahramanlar Kiraathanesinden : Man o'Metal

'Golden Age' olarak adlandirilan Amerikan comics doneminde yaratilan bircok karakter bugune dek varliklarini surdurmekte ama dogal bir seleksyonla elenen, CR tarihinin sayfalarinda kalan karakterlerin sayisi cok daha fazla. Bunlara sonradan gozatmak oldukca ilginc olabiliyor; zira hem CR'in hangi noktalardan bugunlere geldigini ve bazen de sonradan yaratilan bazi karakterlerin ilhamlarinin nereden alindigini gosterebiliyorlar. 

Iste bunlardan biri : "Man o’Metal" , Wonder Woman cizerlerinden Pat Dempsey tarafindan 40'li yillarda yaratilmis. 'Pulp' kelimesinin sozlukteki anlamini dolduracak ucuzlukta, ciglikte ama kendini okutacak kadar da tuhaf ve durmak bilmeden aksyon yaratan bir karakter. Kahramanimiz bir ates-kivilcimla temas ettiginde tum vucudunu kaplayan metal alasim sayesinde ustun guclere kavusmakta (elbette bu tuhaf durum vahim bir kaza sonucu gerceklesmistir). 

Ama isin tuhafligi her seferinde bir atese ihtiyac duymasi ve guclerini cok cabuk kaybedip eski haline donmesi. Sagolsun donemin tum kotu adamlari gibi (eski Batman maceralarindan yahut Bond filmlerinden hatirlayin) Man o’Metal'in rakipleri de onu her yakaladiklarinda oldurmek yerine gosterisli tuzaklar-kapanlar kurmakta ve mutlaka ona atesle-elektrikle vb. saldirmakta, donusumunu saglamaktadirlar. 

Man o’Metal 40'larda unutulup kalir ama sonralari yaratilacak vucutlarini metalle-alasimla kaplayan bazi karakterlere ilham kaynagi olur : Molten Metal (65) ya da Colossus (75) gibi.

Ve benim favorim Astro City karakteri SteelJack (98)

Yeni Bir Evren: Astro City

Kurt Busiek cok uzun bir suredir superhero genresini kokunden sarsacak, degistirecek bir sey deniyor; hemen hemen tek basina yeni bir evren tasarliyor: Astro City. Astro City'nin etkisinin bugun bir Watchman kadar olmasa da zamanla anlasilacagini, takdir edilecegini saniyorum. Kaldi ki Astro City'nin yaptigi etkinin tezahurleri mainstream Marvel/DC evrenlerinde bir suredir gorulmekte zaten. Yaratici ekip olarak endustrinin ve okurlarin verdigi pek cok odulu de pek cok kez topladilar zaten.   

Yaraticilarinin saglik sorunlari, mainstreame yaptiklari diger isler ve de sayisiz yayinci degisiklikleri Astro City'nin belli bir peryodu olmasini, istikrarli bir sekilde basilmasini engelledi. Ama israrlar ve kararlilik sonunda 22 yil sonra 100. sayisini gorduk sonunda. Baska sartlar atinda bu sayinin belki 200 olmasi gerekirdi Amerikan CR marketini dusundugumuzde ama az olsun bizim olsun. (Bu yazi da zaten 100'lu sayilara ulasma nedeniyle 4-5 yil once yazilmis bir yazinin genisletilmis, guncellenmis hali) 

Bir grup superguclu insani sacmasapan bahanelerle baska bir grupla karsikarsiya getirip kiyasiya dovusturmek ve bunu yillar boyunca tekrar tekrar yapmak surdurulebilir degil (tamam bunun da kendine gore bir guzelligi var, kabul ama Marvel daha kac civil war yasayabilir ki, yahut Batman'le Superman kac alternatif gerceklikte daha karsi karsiya gelebilir ki :) ). Bunun yerine Astro City Mainstream evrenlerden odunc aldigi karakterleri yapibozumuna ugratmakta, baska bir hikaye anlatmakta. Ornegin superherolarin-villianlarin olumune dogustugu bu evrende siradan bir insan, sokaktaki vatandas nasil etkilenir, neler hisseder. Emekli bir superhero nasil devam eder yasamina, hep buyuk sehirlerdeki herolari okuduk ya tasrada yasayan bir heronun yasami nasildir. Superherolar neden avukata ya da cagri merkezi elemanlarina ihtiyac duyar, kotuluge tovbe etmis bir villianin basina neler gelir ve daha nicesi.  

Odunc almalar bazen oldukca asikardir Samaritan-Superman , Winged Victory- Wonder Woman ya da First Family - Fantastic Four gibi bazen ise sadece bir selam gonderme seviyesindedir. The Silver Agent birebir Captain America anolojisi degildir belki ama silver age donemi butun vatanperver-militarist kahraman tipinin bedenlesmis halidir. Yarattigi bunca kahraman ve koca bir evren arasinda aslinda kendi serisine sahip olmayi hakkedenler bile vardir ( Jack-in-the-Box ya da Confessor gibi)   

Asto City ile ilgili bir baska deginilmesi gereken unsur Alex Ross 'un cizdigi tek kelimeyle muhtesem kapaklardir. 

Maalesef ayni seyi serinin ana cizeri Anderson icin soylemek mumkun degil, 80'lerde kalmis hikayenin guzelligine yetisemeyen, kaba-saba, bazi guzel paneller yakalasa da cogu panelde estetikten yoksun bir cizgisi var Anderson'in. Neyse ki son sayilarda farkli cizerlerle de calismaya basladi Busiek da boylece ortaya hem hikayeyle hem de superhero genresi ile daha uyumlu sayilar cikti. 

Umarim gerisi gelir. 

Panel Sinirlari

CR'da her panel bir zaman-mekan kesidini anlatir; ve bu paneller belli sinirlarla birbirlerinden ayrilirlar. Bu sinirlar da genellikle dikdortgen cercevelerdir. (Nasil bir romanin yapitaslari cumlelerse, CR'in yapitaslari, "cumleleri" de bu panellerdir)

Fakat bazi durumlarda panel sinirlari da CR dilinin unsuru haline gelir; panelleri birbirlerinden ayirma gorevinin ustune estetik amaclarla ya da bilgi iletim amaciyla klasik dikdortgen formundan uzaklasir:

Klasik bir TV ekrani seklindeki panellerle Astro City sakinleri ile birlikte olaylari TV'den izlerken...

"Astro City - Dark Ages Book3 #2"

Paradigm, Tony'i bir "boyut kapisi"ndan gozetlerken (panel sinirlari boyut kapisina donusurken)...

"Irredeemable #5"

Emekli

Tayt giyen emekli herolar...

"Astro City (Supersonic)"

Astro City

Alan Moore, 86-87 yillarinda yayimlanan Watchmen'le CR'da koskoca bir turun-genrenin donusmesinde; yeniden yorumlanmasinda-yaratilmasinda en onemli rolu ustlendi belki de. Super-kahramanlar ondan sonra tam bir yapi-bozumuna ugradilar;

bir daha eskiye donmemek uzere.

Watchmen "superlerin" ve super rolu yapanlarin zaaflarina, cinselliklerine, aile yasamlarina-sirlarina, iktidar iliskilerine, sapkinliklarina tuttu fenerini. Sadece 12 sayida savas, nukleer felaket gibi ciddi konulari katman katman islerken bir taraftan da "superlerin" emekli olmalari, aile olmalari, villianlari ile kurduklari tuhaf iliskileri sundu bize.

Watchmen'den sonra ana akim super kahraman CR'lari bile kendilerini yeniden yaratiken bir de onun izinden giden, actigi kulvardan ilerleyen CR'lar uretildi: "superler"den girift, elle tutulur hikayeler anlatilabilecegi iddasini tasiyan. Aralarinda en cok takdir ettigim ise Kurt Busiek'in yarattigi Astro City oldu. (Umarim bir gun Turkce'ye de kazandirilir) Busiek zaten sektorde ana akim CR'lardan taninan bir isim; Astro City'de "superler"le beraber yasayan siradan-kucuk insanlarin, side-kicklerin, dogru yolda tutunmaya calisan villianlarin, tasra herolarinin hikayelerini anlatti.

Hem Busiek'in saglik sorunlari hem de ana akim CR'lari icin yetistirmesi gereken isler yuzunden duzenli bir yayin hayatina sahip olamadi; oldukca az sayi cikabildi.Yine de bir cok odul topladi, cok begenildi ve Watchmen'in iddiasina ciddi katki yapti. (Elbette muhtesem Alex Ross kapaklarini anmak geriyor Astro City'den bahsederken)

Watchmen'den keyif alanlara siddetle tavsiye edilir.