Defenders

Hayir, Netflix dizisinden degil orjinal Defenders'dan bahsedecegim. Ilk seri 70'lerde yayinlanmaya basliyor; Dr.Strange, Namor, Hulk ve Silver Surfer'dan olusan kadro hizla ve surekli olarak degisiyor. Elime gecen ve okudugum 30'lu-50'li arasi sayilarda genel kadro Dr.Strange, Valkyrie, Nighthawk, Hulk'dan olusyor ama Red Guardian , PowerMan, Son of Satan, Hellcat gibi pekcok karakter uzun ya da kisa donemlerle maceralara girip cikmakta. 

Defenders bu donemlerde Marvel'in agir topu Avengers'in uyesi, Fantastik Four uyesi ya da X-Men uyesi olmayanlarin toplandigi cok derme catma bir grup havasi veriyor. Tek kelimeyle ifade edilmesi gerekirse Nighthawk'in tanimlamasi cok yerinde : "misfits". Bir yere aidiyeti olmayanlar, tutunamayanlar.

Ikincil derecede onemli bir grup olmanin sikintisi senaryoda ve cizimlerde de kendini hissettiriyor ; detayli bakmadim ama yazar ve cizer olarak daha ikincil kaynaklar belli ki Defenders'a ayrilmis. 

Yine de bu misfitlik ve surekli degisen kadro ilginc bir dinamizim yaratmis, maceralar kendini okutuyor ama serinin daha iyi olmasinin onundeki en buyuk engel bunlar da degil bence. En buyuk handikapi en berbat kotulerle savasmalari. Cizgi romani okunur yapan ana karakter oldugu kadar kotu karakterdir de malum ama malesef Defender'in bahtina Marvel' in en B sinifi kotuleri dusmekte: kafasini patlatabilen Headmen uyesi,  Eel & Porcupine, Plantsman ya da Scorpio gibi. Nadiren de Nebulon gibi daha kaliteli-ust duzey dusmanlarla karsilasmaktalar.

Burclardan dusmanlar

Hulk'dan takim uyesi Nighthawk'dan lider olmaz 

En begendigim yani ise muhtesem kapaklari, klasik Marvel komposizyonu diyebilecegimiz/diger Marvel gruplarindan da asina oldugumuz "ortada guclu bir dusman-etrafinda grup uyeleri" temali harika kapaklar bunlar.

Asagida orjinal kapaklardan bir derleme de var:

Superman Taklitleri

Taklitler aslini yasatirmis, cizgi roman tarihinin en yasli-en sevilen ve hala populer karakterlerinden biri olan Superman'in de hem kendi yayin evi DC'den hem de cesitli rakipleri tarafindan oldukca cok miktarda pastisleri yaratildi, halen de yaratilmakta.

Bunlar kimi zaman Superman'i birebir taklit ederken kimi zaman kotu versiyonlari yahut mizahi versiyonlari oldu. Sayilari o kadar cok ki ; tam bir liste yapabilmek neredeyse imkansiz. 

O yuzden asagida en sevdigim 10 tanesini siraladim, Watchmen'in Doctor Manhattan'i gibi Superman'in de otesinde bir karakteri ya da maceralarini dunyada yasamadigindan Marvel'in Gladiator karakterini listeye almadim. Okumayanlar icin dikkat!!! bir-kac spoiler icerebilir : 

1. Sentry: Marvel evrenindeki belki de en dehset verici Superman pastisi; Ares ile olan savasi (ki buna savas denebilirse) hala akillarda. 

2. Hyperian: Sanki Superman Marvel evreninde olsa ne olurdu sorusuna cevap olarak verilmis bir karakter. Saniyorum normalde ara sira kullanilan bu karakterin son donemde populerliginin artmasinda cok basarili Avengers animasyonun da buyuk rolu var. 

3. Apollo: Warren Ellis'in yarattigi karakter ozellikle ilk hikayeleri muhtesem olan Stormwatch ekibinin bir parcasi. En onemli surpriz ise yine ekibin uyesi olan Batman pastisi Midnighter ile olan buyuk asklari :) 

4. Omni-Man: Cok basarili Invincibles cizgi romanin Superman'i. Invincible 'in babasi. Dunyamiza bir baska gezegenden tesadufen degil ozel bir amacla gonderilmis durumda (sadece bu kadarini yazalim).

5. Homelander: Bu aralar dizisini bekledigimiz 'The Boys' cizgi romanin gorup gorebileceginiz en farkli(!) , en sapik Supermen'i. Garth Ennis'in zihninin urunu elbette.  

6. Captain Dynamo: Image comics'in Superman gibi Superman'i. Ama aradaki buyuk fark karsi cinse asiri duskunlugu, bunun sonucu olarak da her biri farkli annelerden dogan cocuklarina farkli guclerini miras birakmis olmasi. Kendi hikayesinden daha cok cocuklarinin hikayesine odaklandigimiz Dynomo 5 Mahmud Asrar imzasiyla : 

7. Sun God: Marvel'dan baska bir Superman pastisi, bu sefer Sentry gibi sorunlu-guvenilmez degil Superman'in kendisi gibi tam bir 'boyscout/izci'.  

8. The Utopian: Mark Millar'in Jupiter's Legacy serisi icin yarattigi Superman; en buyuk darbeyi hic beklemedigi yerden almasiyla hikaye baslamakta. 

9. Samaritan: Superman disinda bir superman secseydim bu kesinlikle Astor City'nin Samaritian'i olurdu. Busiek ozellikle kahraminin ic dunyasini anlatarken harika bir is cikariyor, hikayelerini okumaya doyum olmuyor.  

ve favorim: 

10. The Plutonian:  Mark Waid'in muhtesem serisi Irredeemable'in kahramani. Eger dunyanin en guclu superkahramani dunyanin en guclu kotusune donusurse ne olur? Neler yapar, onu kim nasil durdurabilir sorularinin cevabini arayan muhtesem bir seri. 

Turok: Dinazor Avcisi

Amerikan cizgi roman okurunun Western islerini pek sevmedigi malum, bu zaten baska mecralarda (tv-sinema gibi) cok erken donemden beri cokca tukettikleri bir konu. Western unsurlarinin cizgi roman sahnesine girisi ise ancak bilim-kurgu veya fantastik unsurlarin konuya dahil olabilmesiyle mumkun oluyor (DC'nin Jonah Hex'i ya da Preacher'in Saint of Killers'i gibi) .

Turok'un hikayesi tam boyle bir melezlesme urunu; bir kizilderili savascisi olan Turok kendini zaman ve mekan kurallarinin siliklestigi/gecersiz kaldigi bir kayip ulkede bulmasiyla mecburen Dinazor Avcisi Turok'a donusuyor. Bu kayip ulke dinazorlarin, uzaylilarin, mistik unsurlarin, ic savastan kalma askerlerin, Nazilerin (ve hatta Elvis'in) cirit attigi gorebileceginiz en ucuk-kacik mekan (Bu yonuyle belki Darkwood'u andiriyor ama Darkwood'un bu kayip ulke yaninda gayet rasyonel-gercekci kaldigini dan teslim etmek gerek). 

60'lardaki uzun suren yayininin ardindan Turok 90'larda Valiant yayinevi tarafindan tekrar yaratilir ve diger Valiant karakterleriyle corssoverlar da yaparak bu evrenin bir parcasi olur. Anladigim kadari ile bu donemde yayinlanmis 53 sayisi var. Ozellikle ilk iki sayiyi cizen Bart Sears mukemmel bir is cikarmis ama maalesef diger Valiant basliklari gibi cizerlerde iskikrar gozetilmedigi icin onune gelen Turok cizmis yayin hayati boyunca. Daha sonra baska yayinevleri tarafindan tekrar diriltilmesi denense de hatta bilgisayar oyunlari yapilsa da su an icin emekli olmus bir kahraman. 

Elime gecen Valiant donem sayilari oldukca eglenceli ve ilk defa bir Valiant serisinin tum sayilarina ulasma istegi uyandirdi bende. Asagida elimdeki sayilardan birbirinden guzel kapaklari yeralmakta.

Uretken bir deha : Goscinny (2)

Ilk bolumden devam...

Ve sonunda dunyaca unlu Asteriks ortaya cikar; asagida Goscinny'nin orjinal sinopsis ve sonrasinda detayli seneryo calismasi gozukmekte. Ilk sinopsisden sonra Uderzo karakterler uzerinde calisir sonrasinda da detayli senaro yazilir. Sol sutuna panelin icerigi ve buyuklugu tanimlanirken sag sutuna ise diyaloglar ve aciklamalar yazmaktadir. 

Ve sonucda ortaya cikan muhtesem seriden bazi orjinal sayfalar.

Asteriks dunyanin cesitli dillerine cevrilir ve yayinlanir cok populer olur ama ilk basta yayincilar tereddutle yaklasir tercume isine. Ornegin Ingilizce cevirisi seneler sonra gelir zira ilk basta Goscinny'nin dille-sivelerle oynamasi, mizahta dile verdigi agirlik, yapilan kelime oyunlari ve Fransiz kulturune-tarihine atif yapan espriler yuzunden tercume edilemez olarak nitelendirilir. Kitap olarak cevirisi 69'a kadar gecikir. 

Ama oncesinde Ingiltere'de yayinlanan cesitli dergilerde 'Little Fred' ya da 'Beric the Bold' isimleriyle onaylanmamis cevirileri yapilir.  Ilginctir ki bunlarda Asteriks cografya olarak da Fransa'dan Britanya'ya tasinmistir. Obeliksin ismi de bu milliyetci cevirinin etkisiyle 'Son of Boadicea' olarak degistirilmistir (Boadicea Romalilara karsi savasmis bir Kelt kralicesidir). 

Goscinny kutuphanesinden... Asteriks'i yazarken faydalandigi Roma tarihi uzerine bazi kitaplar

Dunya dillerinden Asterikler

Ve diger calismalari: 

Signor Spaghetti - Dino ile

Morris ile Redkit

Goscinny'nin kutuphanesinden Redkit seneryolari icin faydalandigi bazi kitaplar

Tabary ile Iznogoud

60 yilindan itibaren uzun sure Pilote dergisinin editorlugunu Charlier ile birlikte yurutur ve dergiye yone verir. Uderzo cizdigi bu kapakta Goscinny ve Charlier 'i resmetmistir (sefler savasina atifla) 

 

Uretken bir deha : Goscinny

(Asagidaki bilgiler ve resimler "Astérix in Britain: The Life and Work of René Goscinny" sergisinden derlenmistir)

Goscinny'nin yazarlik yonu hepimizin malumu ama kariyerine hem yazar hem de cizer olarak baslamis; daha cok genc yasta yaptigi cizimlerde donemin savas atmosferinin (2.dunya savasi) yankilarini gormek mumkun : 

Savas ertesi donemde New York'a tasinir ve bir sure burada illustrasyonlar yaparak gecinir (45-51 yillari arasinda); bu surecte daha sonra MAD dergisini yaratacak olan Havery Kurtzman ve baska yazar-cizerlerle tanisir: 

New Yorker'da yayinlanmayan karikaturleri

Belcika'ya donusunde cesitli gazete ve dergilerde yayimlanmis tamamini kendi yazip cizdigi tek cizgi roman dedektif 'Dick Dicks': 

Yetenekli bir cizer de olmasina ragmen 50'li yillardan itibaren yazarliga agirlik vermeye baslar. Erken donem yazar-cizer isbirliklerinden birini daha onceden tanistigi Jije ile yapar. Iyi ki de bu yolu tercih eder zira bundan sonra tamamen yazarliga agirlik verecektir ve bircok cizerle yaptigi isbirlikleri sonucu pek cok seriye yazar olarak imza atacaktir: 

ilk Westernlerden Jerry Spring'in orjinal sayfalarindan (56 yili)  

Uderzo ile isbirlikleri ise Asterix'den cok daha oncesine dayanir : ilk yarattiklari karakterlerden Pistolet (52) :

sonrasinda da Oumpah-Pah elbette (59) : 

Devam edecek...