Asterik'ten Once

Eski Ingiliz cizgi romanlarini karistirirken rastladim bir-kac sayfasina; ilk tepkim ne kadar Asteriks'e benziyor oldu. Bir kac sayi sonra ise 'bariz Asterix'den etkilenmisler, ya da Uderzo'yu taklit etmeye calismislar'a dondu. Zira sayfalarda o donem yayinlanan butun Ingiliz cizgi roman dergilerinde oldugu gibi herhangi bir kunye yoktu. Cizgi Romanin adi 'Paladin the Fearless' olarak geciyordu, yani 'Korkusuz Sovalye':

Ingiliz cizgi roman tarihiyle ilgili yazilar yazan birkac blogda buldum sonra isin dogrusunu, cizer gercekten Uderzo'ydu. Asterix'den once, cok gencken yaptigi bir isti ve stil, konu ve cizim olarak cok ortusuyordu. Goscinny ile birlikte harikalar yaratmadan onceki bir doneme aitti cizgi roman. Orjinal adi Belloy'du. Bir baska cizgi roman ustadi Charlie senaryoyu yazmisti ve 50-58 yillari arasinda toplam 4 macera yayinlamislardi.

Bu maceralardan ikisi Ingiliz dergisi Valiant'da 62-63 yillarnda bir Anglo-Sakson kahramani olarak yani Ingilizlestirilerek - millilestirilerek yayinlanmisti (60'larda yabanci cizgi romanlara yerli isim vererek yayinlamak bize has bir sey degil  :) ) 

Sakson Superman'i

Benzer temalar icermekteydi, iki bekar erkek arkadas vardi cizgi romanin odaginda. Obeliks gibi insan ustu guclere sahip Paladin ve yasli dostu Cedric. Ortacagda gecen hikayelerde yine buyu, sovalyeler, prensesler, isgalci kabileler, korsanlar vardi.

Cedric mizah ureten bir karakterdi: dusmeleri kalkmalariyla klasik slapstick sakarliklariyla; kendini dev aynasinda gormesi, boburlenmesi ile uretilen oldukca doneme ait -simdi guldurmeyen bir mizah.

Mizahi Asteriks'le kiyaslanacak olcude olmadigindan olsa gerek dort macera sonunda Asteriks' giden yolda bir ara durak-bir dipnot olarak yayin hayatina veda etmisti. 

Celik Pence ve Bir Intihal Hikayesi

Quality Comics'in Amerika'da yayinlamaya calistigi Ingiliz cizgi romanlarindan bahsediyorduk ( Halo Jones , Judge Dredd ) siradaki kahramanimiz Steel Claw ("Celik Pence") .

Quality Comics portfoyundeki diger kahramanlarin nerdeyse tamami Ingiliz 2000AD dergisi  materyalidir, ama Celik Pence bunlar arasinda bir istisnadir zira eski ve koklu bir Ingiliz cizgi roman dergisi olan 'Valiant' sayfalarinda 60'li yillarda dogmustur. Superkahramanlarin populerligi artarken bir Ingiliz superkahramani yaratma ihtiyaciyla dogmus (hatta kisa bir muddet super-kahraman kiyafeti giymis) ama daha cok bilim-kurgu temali senaryosu ve Ispanyol cizeri Jesús Blasco'nun harika siyah-beyaz isciligiyle uzun yillar boyunca populerligini korumustur. Kahramanimiz bir labaratuvar kazasi sonucu elini kaybetmistir ve yerine robotik bir prostetik el takilmistir. Bir baska kaza sonucu ise (evet pek guven vermeyen labaratuvarlar bunlar :) ) celik eli haric gorunmez olabilme yetenegi kazanmistir ama sadece bir elektirik kaynagina ulastiginda bunu basarabilmektedir.

Pek cok macerasi olmasina ragmen Quality Comics renklendirdigi 4 sayiyi cikarabilmistir. Amerikan pazari icin yapilan renklendirme, ufak tefek isim degisiklikleri ve maceranin genel akisini bozmayacak kare ekleme-cikarmalarina ragmen yine de kaliteli bir sonuc ortaya cikmistir. Oldukca da guzel kapaklar cizilmistir.

Yakin zamanda basilan aslina uygun bir cilt ise su anda inanilmaz fiyatlara satilmaktadir. 

....

Gelelim intihal hikayesine ; 

Intihalleriyle meshur Turkiye Cocuk dergisi de Celik Pence'yi 'Celik El' ismi altinda renkledirerek ve bazi unsurlari degistirerek yayinlamistir. Ulasabildigim sayilara gore 89 yilinda dergide birbiri ardina her hafta 4-5 sayfa olmak 3-4 macera yayinlanmistir. Dergideki baska intihallerde de (baska bir yazinin konusu)  imzasi bulunan "Ismail Akyol" imzasi vardir seride. 

Ilk macerayi 89 yilinda bir cocukken okudugumu ve oldukca begendigimi bugun bile hatirliyorum, hele bir orjin hikayesi olan ilk maceradan sonra "Devler Kapisiyor" ismiyle yayinlanan ikinci maceraya ise bayilmistim. Zira Celik El'in karsisinda bu sefer azili bir dusman olarak bir Dr. Jekyll-Mr. Hyde karakteri, oldukca guclu bir canavar vardi; her hafta soluk soluga devam eden macera hepsi yabanci Superkahraman cizgiromanlarinin kalitesindeydi ve bizim ulkemizde geciyor!, bizim cizerlerimiz tarafindan uretiliyordu! (intihal oldugunu cok sonra ogrencektim).

Maceranin Turkiye'de gectigi havasi yaratmak icin yapilan bazi degisiklikler (bir Turk polis arabasi eklenmesi gibi) disinda yapilan bazi degisisiklikler ise derginin ideolojik konumlanmasi, Turk-Islam sentezinin bayraktariligini yapmasi nedeniyle sasirtici degildir. Bir-kac sahnedeki insanlarin ellerindeki masum icki kadehleri yok edilir, kahramanimiza ideolojik tercihi belli edecek formatta bir biyik eklenir, arka planlarda yer yer cami manzaralarina yer verilir, "Celik-El"in dusmani orjinalinde Ape-Man olarak gecerken bu tamlama asla kullanilmaz (zira olur ya "evrim" gibi kotu seyler cagristirabilir), onun yerine 'canavar', 'Vahsi goril' vb kelimeler secilir. Kahramanimiz ise zorda kaldiginda Allah'a siginir; yani kisacasi derginin ideolojisi dogrultusunda mis gibi yerli ve milli bir kahraman olmustur.

Ellerdeki kadehler yok olur

Kahramimiz dergiye uygun bir biyiga kavusur

Onde kotuuk pesinde Canavar X arkada Cami

ve tabi zor durumda Allah'dan yardim ister

Bu intihal hikayesinin tek guzel yani ise derginin kapaklarini sikca cizen Omer Muz'un bir sayida cizdigi yerli Celik Pence kapagi olsa gerek:

Turok: Dinazor Avcisi

Amerikan cizgi roman okurunun Western islerini pek sevmedigi malum, bu zaten baska mecralarda (tv-sinema gibi) cok erken donemden beri cokca tukettikleri bir konu. Western unsurlarinin cizgi roman sahnesine girisi ise ancak bilim-kurgu veya fantastik unsurlarin konuya dahil olabilmesiyle mumkun oluyor (DC'nin Jonah Hex'i ya da Preacher'in Saint of Killers'i gibi) .

Turok'un hikayesi tam boyle bir melezlesme urunu; bir kizilderili savascisi olan Turok kendini zaman ve mekan kurallarinin siliklestigi/gecersiz kaldigi bir kayip ulkede bulmasiyla mecburen Dinazor Avcisi Turok'a donusuyor. Bu kayip ulke dinazorlarin, uzaylilarin, mistik unsurlarin, ic savastan kalma askerlerin, Nazilerin (ve hatta Elvis'in) cirit attigi gorebileceginiz en ucuk-kacik mekan (Bu yonuyle belki Darkwood'u andiriyor ama Darkwood'un bu kayip ulke yaninda gayet rasyonel-gercekci kaldigini dan teslim etmek gerek). 

60'lardaki uzun suren yayininin ardindan Turok 90'larda Valiant yayinevi tarafindan tekrar yaratilir ve diger Valiant karakterleriyle corssoverlar da yaparak bu evrenin bir parcasi olur. Anladigim kadari ile bu donemde yayinlanmis 53 sayisi var. Ozellikle ilk iki sayiyi cizen Bart Sears mukemmel bir is cikarmis ama maalesef diger Valiant basliklari gibi cizerlerde iskikrar gozetilmedigi icin onune gelen Turok cizmis yayin hayati boyunca. Daha sonra baska yayinevleri tarafindan tekrar diriltilmesi denense de hatta bilgisayar oyunlari yapilsa da su an icin emekli olmus bir kahraman. 

Elime gecen Valiant donem sayilari oldukca eglenceli ve ilk defa bir Valiant serisinin tum sayilarina ulasma istegi uyandirdi bende. Asagida elimdeki sayilardan birbirinden guzel kapaklari yeralmakta.

Shadowman

Valiant evrenin 90'lardaki yildizlarindandir Shadowman, siradan bir jazz sarkicisiyken vudu sayesinde insanustu guclere kavusan Jack Boniface'in oykusudur. Karanligin cokmesiyle kendi kontrolunun disinda bir kimlige burunur.

Hem diger superkahraman hikayelerinin aksine New Orleans'i mesken tutmasi hem de vuduya dayanan guclerinin esnekligi, zamanla kesfedilmesi, mistik arkaplani sayesinde oldukca populer olur. Cok iyi satis rakamlari da yakalar.

Ama sirketin defalarca el degistirmesi, tutarsiz stratejiler, serinin degisik yaratici ekipler tarafindan tekrar tekrar elden gecirilmesi (ve elbette zamanla degisen kosullar-begeniler) sonucu cok uzun soluklu olmaz.  Oysa Marvel/DC gibi buyuk bir cizgi roman evrenin parcasi olsaydi oldukca uzun bir hayati olabilirdi. Bu potansiyele-zenginlige sahip bir karakterdi. Yillar sonra bir-kac kez tekrar yayinlanmaya calisilsa da eski basarisini bir daha yakalayamaz.

Shadowman'in herhalde en basarisiz yani olan anlamsiz kostumu :) 

Pek cok yazar-cizer tarafindan uretilmistir Shadowman zaman icerisinde. Bu kare de buyuk usta Ditko'nun oldukca basarili bir calismasi. 

Bu yil icerisinde belki de New Orleans'li bir "vudu" kahramaninin olmasi gerektigi gibi siyahi bir karakter olarak tekrar baslatildi Shadowman. Bakalim akibeti ne olacak.